"Motyle są wolne" - premiera

Tam, gdzie lecą motyle

„Motyle są wolne” Leonarda Gershe w reżyserii Dariusz Poleszaka-Hassa to poruszająca, a zarazem pełna lekkości i humoru opowieść o dojrzewaniu, potrzebie niezależności oraz odkrywaniu siebie w świecie pełnym ograniczeń — zarówno tych narzucanych przez społeczne normy, jak i wynikających z własnych lęków. Napisana w latach siedemdziesiątych XX wieku sztuka osadzona jest w realiach epoki, w której młode pokolenie coraz wyraźniej artykułowało swoją potrzebę wolności i samostanowienia. Przedstawia historię młodego Dona, który za wszelką cenę pragnie wyrwać się spod opiekuńczych skrzydeł matki i rozpocząć samodzielne życie.

To właśnie ta decyzja staje się początkiem jego wewnętrznej przemiany — procesu, który można odczytywać szerzej, jako metaforę emancypacji jednostki z ciasnych ram społecznych oczekiwań i nadopiekuńczych struktur rodzinnych.

Na drodze Dona pojawia się Jill — jego sąsiadka: kobieta spontaniczna, pełna energii, nieco chaotyczna, a przy tym niezwykle autentyczna. Jej beztroskie podejście do życia kontrastuje z uporządkowanym, lecz ograniczonym światem Dona. W szerszym kontekście społecznym Jill uosabia postawę nonkonformizmu i odrzucenia schematów, które wciąż determinują wybory jednostek. Ich relacja, początkowo nieoczywista i pełna napięć, stopniowo przeradza się w coś znacznie głębszego. Jill burzy dotychczasowy porządek w życiu bohatera, zmuszając go do konfrontacji z rzeczywistością, której wcześniej nie znał — rzeczywistością pełną ryzyka, ale i autentyczności.

Don, wychowany w atmosferze nadmiernej troski i izolacji, zaczyna odkrywać świat emocji, o których wcześniej nie miał pojęcia. Jego historia wpisuje się w szerszą refleksję nad wychowaniem opartym na kontroli i lęku, które — choć motywowane troską — mogą ograniczać rozwój samodzielności. Jill natomiast, dzięki relacji z Donem, dostrzega, że prawdziwa wolność nie polega wyłącznie na braku zobowiązań, lecz także na umiejętności budowania szczerych i wartościowych więzi. Ich „dziwna” miłość staje się siłą napędową zmian — zarówno w ich wzajemnym postrzeganiu świata, jak i w sposobie definiowania samych siebie.

Sztuka Gershe wyróżnia się błyskotliwymi dialogami, które łączą humor z refleksją nad kondycją człowieka. Dynamiczna, pełna zaskakujących zwrotów akcja sprawia, że historia angażuje widza od początku do końca. To opowieść uniwersalna, trafiająca zarówno do młodszych, jak i starszych odbiorców, ponieważ dotyka tematów ponadczasowych: potrzeby akceptacji, walki o niezależność oraz poszukiwania własnej tożsamości w świecie pełnym sprzecznych oczekiwań.

W inscenizacji utrzymanej w konwencji komedii romantycznej szczególnie wyraźnie wybrzmiewają lekkość i dowcip, które nie tylko bawią, lecz także skłaniają do refleksji. Pod powierzchnią humoru kryje się wielowymiarowy przekaz emocjonalny oraz istotne pytanie o sens życia i granice wolności jednostki — pytanie, które każdy musi postawić sobie sam, niezależnie od czasu i miejsca.

            Płocka realizacja w reżyserii Dariusza Poleszaka-Hassa jawi się przede wszystkim jako opowieść o wolności, bez której nie może być mowy o dojrzałej miłości. Współczesny odbiorca odnajdzie w niej także komentarz do rzeczywistości, w której napięcie między bezpieczeństwem a autonomią pozostaje jednym z kluczowych doświadczeń społecznych.

– „Każdy z nas choć raz zmierzył się z rozczarowaniem, mniejszym lub większym” – podpowiada reżyser – «W Motyle są wolne» miłość ostatecznie góruje nad rozczarowaniem, a droga do jej spełnienia często prowadzi przez humor, dystans i pozornie proste rozwiązania. Podobnie jak w życiu — problemy nierzadko urastają do rangi nierozwiązywalnych, by z czasem okazać się jedynie etapem w procesie dojrzewania”.

„Motyle są wolne” przypominają, że prawdziwa wolność rodzi się w akceptacji siebie oraz w odwadze do życia na własnych zasadach — nawet jeśli oznacza to konieczność przekroczenia granic wyznaczonych przez innych.

Leszek Skierski

Dariusz Poleszak-Hass - absolwent Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie (2011) oraz Studium Aktorskiego im. Aleksandra Sewruka przy Teatrze im. Stefana Jaracza w Olsztynie, założonego w 1991 roku przez Zbigniewa Marka Hassa. W latach 1998–2003 pełnił funkcję kierownika działu nauczania Studium Aktorskiego, a w latach 1998-2019 prowadził tam zajęcia z przedmiotów – Interpretacja prozy, Sceny dialogowe wierszem, Praca nad rolą.

W latach 2011–2015 ukończył studia doktoranckie z zakresu pedagogiki na Wydziale Nauk Społecznych UWM pod kierunkiem prof. Józefa Górniewicza. Brał udział w 35 konferencjach naukowych oraz opublikował 15 artykułów w monografiach i czasopismach naukowych. Pracował również jako nauczyciel akademicki na UWM. Ukończył studia podyplomowe z zakresu zarządzania oświatą (2014) oraz zarządzania kulturą (2015).

W latach 1991–2020 był związany z Teatrem im. Stefana Jaracza w Olsztynie, gdzie stworzył blisko 80 ról. Zagrał tam m.in.: Zbyszka w „Dulskiej” Gabrieli Zapolskiej, Dziennikarza w „Weselu” Stanisława Wyspiańskiego, czy Kordiana w „Kordianie” Juliusza Słowackiego – spektaklach reżyserowanych przez Adama Hanuszkiewicza. Współpracował z Polskim Radiem Olsztyn, nagrywając słuchowiska i powieści oraz występując w telenoweli „Przez ścianę”. Występuje także w produkcjach filmowych i telewizyjnych, m.in. w filmie „Katyń” w reżyserii Andrzeja Wajdy, a także serialach jak: „Barwy szczęścia”, „Nad rozlewiskiem”, „Psie serce”, „Klan”, „Ojciec Mateusz”, „Zatoka Szpiegów”.

Od września 2020 roku jest aktorem Teatru Dramatycznego im. Jerzego Szaniawskiego w Płocku. Oczekuje na nowe wyzwania sceniczne i zamierza wreszcie ukończyć pisanie rozprawy doktorskiej w Akademii Teatralnej, dotyczącej współczesnych inscenizacji i interpretacji klasyki polskiej. Płockiej publiczności dał się poznać m.in. w rolach: Michała w spektaklu „Wszystko o mężczyznach” Miro Gavrana (reż. Krzysztof Prus, 2021), Angela w „Miarka za miarkę” Williama Shakespeare’a (reż. Bogdan Kokotek), Dozorcy Bloudka w „Bambini di Praga” Bogumila Hrabala (reż. Marek Mokrowiecki), Hrabiego De Vevey w „Lekkoduchu” Jerzego Szaniawskiego (reż. Jan Tomaszewicz) oraz Pana Pełnomocnego w „Martwe dusze 2.0” (reż. Rafał Sisicki).

Leonard Gershe – amerykański dramatopisarz, scenarzysta, kompozytor i autor tekstów piosenek. Urodził się 10 czerwca 1922 r. w Nowym Jorku. Największy sukces odniósł na Broadwayu romantyczną komedią „Motyle są wolne” (1969), która na długo przyćmiła inne jego dokonania. Karierę rozpoczął w Londynie od pisania tekstów do rewii. W 1947 współpracował z Richardem Adinsellem, a rok później tworzył już na Broadwayu. Do Hollywood trafił dzięki Rogerowi Edensowi. W 1953 r., na prośbę Judy Garland, stworzyli do filmu „Narodziny gwiazdy” przebój „Born in a Trunk”.

W 1957 r. Gershe napisał scenariusz i teksty piosenek do filmu „Zabawna buzia”, który odniósł sukces m.in. dzięki rolom Audrey Hepburn i Freda Astaire’a. Jest także autorem scenariuszy do filmów takich jak: „Jedwabne pończochy”, „40 karatów” czy „That’s Entertainment II”. Tworzył również dla telewizji, m.in. seriale „Prywatna sekretarka” (1953) i „Żebro Adama” (1973).

„Motyle są wolne”, wystawione po raz pierwszy w Paryżu (1972), zdobyły ogromną popularność na Broadwayu. Na ich podstawie powstał w tym samym roku film z Goldie Hawn i Edwardem Albertem oraz późniejsza wersja telewizyjna. Dla teatru napisał także sztuki „Miss Pell Is Missing” (1982) i „Snacks” (1985).

Zmarł 9 marca 2002 r. w Beverly Hills.

Marcin Rumiński – multiinstrumentalista, kompozytor, aranżer, muzyk sesyjny, wokalista, bajarz, aktor dubbingowy. Lider i założyciel zespołów: SHANNON (od 1994), HOBOUD (zał. 2008) i KRIVE (od 2021). Specjalizuje się w grze na ludowych instrumentach: dętych, strunowych i perkusyjnych. Jako kompozytor i aranżer często sięga do korzeni ludowych, by łączyć muzykę nowoczesną oraz wpływy muzyki etnicznej z całego świata. Prócz twórczości zawierającej się w działalności zespołu realizuje się jako producent muzyczny, realizator nagrań i twórca opraw muzycznych filmów, spektakli teatralnych, słuchowisk radiowych, podcastów, czytań performatywnych oraz imprez kulturalnych i firmowych. W 2014 roku otrzymał nagrodę Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego w dziedzinie kultury oraz od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego – "Zasłużony dla Kultury".

Premierze towarzyszyć będzie wystawa Barbary Puto – „Istoty – bez udawania”.

Cykl „Istoty” jest nowym językiem opowiadania o człowieku, to jedna z najbardziej wyrazistych i konsekwentnych prób stworzenia współczesnej „antologii stanów wewnętrznych” w malarstwie. Temat emocji nie jest w sztuce nowy. Nowy jest język, którym zostaje opowiedziany. Puto odrzuca zarówno realistyczny portret psychologiczny, jak i czystą abstrakcję. Tworzy własny, rozpoznawalny idiom malarski – oparty na świetle, energii i skupieniu formy wokół serca jako centrum istnienia. Charakterystyczne, świetliste skupienia barwy, miękkie przenikanie form i redukcja detalu tworzą język, który jest natychmiast rozpoznawalny i trudny do pomylenia z innymi praktykami malarskimi.  Wystawa „Istoty – bez udawania” jest wydarzeniem o wyjątkowej konstrukcji – łączy dwie równoległe premiery: premierę spektaklu „Motyle są wolne” w reżyserii Dariusza Poleszaka-Hassa oraz pierwszą pełną prezentację cyklu „Istoty” w przestrzeni publicznej.  To zestawienie nie jest przypadkowe. Widz przechodzi przez zaprojektowaną sekwencję doświadczeń: najpierw teatr formy – manekiny w historycznych kostiumach (scenografia: Krzysztof Małachowski), następnie malarstwo wewnętrzne – obrazy, które tę formę rozpuszczają.

To nie jest klasyczny wernisaż. To doświadczenie zaprojektowane jak spektakl – z wejściem, przejściem i kulminacją.