„Wesele na Kurpiach” według ks. Władysława Skierkowskiego.

Rok 2026 przynosi nam szczególne rocznice: 140-lecie urodzin oraz 85. rocznicę tragicznej śmierci ks. Władysława Skierkowskiego – wybitnego kapłana Diecezji Płockiej, proboszcza w Imielnicy, członka Towarzystwa Naukowego Płockiego, etnomuzykologa, badacza kultury kurpiowskiej oraz męczennika obozu w Działdowie.
            Droga kapłańska ks. Skierkowskiego ściśle wiąże się z Błogosławionymi Męczennikami Płockimi – abp. Antonim Julianem Nowowiejskim (który w 1912 roku udzielił mu święceń kapłańskich) oraz bp. Leonem Wetmańskim.

Ks. Władysław Skierkowski (1886–1941) – badacz i patron kultury Kurpiów, członek Towarzystwa Naukowego Płockiego, autor m.in. zbioru pieśni kurpiowskich „Puszcza Kurpiowska w pieśni” oraz sztuki teatralnej „Wesele na Kurpiach”, której premiera odbyła się 10 marca 1928 roku w Teatrze Miejskim w Płocku, w reżyserii dyrektora teatru Tadeusza Skarżyńskiego. 
            Urodził się 13 marca 1886 roku w rodzinie chłopskiej we wsi Głużek koło Mławy. Od dzieciństwa zdradzał wybitny talent muzyczny, który rozwijał pod kierunkiem m.in. ks. Eugeniusza Gruberskiego w Płocku. Święcenia kapłańskie przyjął 23 czerwca 1912 r. z rąk abp. Antoniego Juliana Nowowiejskiego. Posługę duszpasterską rozpoczynał jako wikariusz w Dzierzgowie, Myszyńcu, Krasnosielcu i Różanie. To właśnie pobyt w Myszyńcu podczas I wojny światowej oraz bliski kontakt z ludnością puszczańską ukrywającą się przed działaniami wojennymi zaszczepiły w nim pasję do dokumentowania kultury ludowej.         
                Od 1920 roku pełnił funkcję proboszcza w Ciachcinie, a od 1925 roku w Imielnicy koło Płocka, gdzie z powodzeniem przeprowadził budowę nowego kościoła (1927–1935), za co został mianowany kanonikiem kolegiaty pułtuskiej.         
                Niezależnie od obowiązków parafialnych współpracował z Towarzystwem Naukowym Płockim (TNP), a w miesiącach letnich przemierzał Puszczę Kurpiowską, m.in. okolice Myszyńca, Łysych, Baranowa, Czarnej i Kadzidła), spisując z natury ponad dwa tysiące pieśni, a także zwyczaje, przysłowia i obrzędy. Owocem tych prac było monumentalne wydawnictwo „Puszcza Kurpiowska w pieśni” (1928–1934), wydane nakładem TNP przy merytorycznym wsparciu prof. Adolfa Chybińskiego. Jego zbiory stały się bezpośrednią inspiracją dla Karola Szymanowskiego, który na ich podstawie stworzył swoje słynne dzieła chóralne i fortepianowe.

                10 marca 1928 roku na deskach Teatru Miejskiego w Płocku wystawiona została prapremiera sztuki „Wesele na Kurpiach” ks. Skierkowskiego w reżyserii dyrektora teatru Tadeusza Skarżyńskiego. Inscenizacja spotkała się z ogromnym uznaniem i została wystawiona ponad 500 razy zarówno w Polsce, jak i poza jej granicami. Oklaskiwano płocki Teatr m.in. w 1935 roku w Brukseli w ramach Tygodnia Sztuki Ludowej, a także w Antwerpii, Londynie (na Międzynarodowej Wystawie Folklorystycznej), Holandii, Czechach, Słowacji, Francji, Włoszech oraz w Stanach Zjednoczonych…    
                Przedstawienie zyskało znaczny rozgłos w kraju i pochlebne recenzje wśród ówczesnych krytyków teatralnych. Pochwały na temat dzieła ks. Skierkowskiego wygłaszali m.in. Wilam Horzyca i Tadeusz Boy-Żeleński, który pisał:

„Wesele na Kurpiach” jest czynem równie oryginalnym, jak szczęśliwym. A oryginalność polega tu nie tylko na ślicznych strojach i swoistej grze, ale przede wszystkim na niezwykle śmiałym i czystym stosunku do teatru (…). Wykonanie (…) jest urocze. Przede wszystkim jest proste. Nic tu nie jest przestylizowane, nic nie jest uszminkowane niby naiwnością. Wszystko jest tak jak trzeba.

                Widowisko ukazuje dawne kurpiowskie obrzędy weselne, tradycyjną muzykę, śpiew, taniec oraz dialekt językowy mieszkańców tego regionu. Wyjątkową wartością spektaklu jest – jak podkreśli Tadeusz Boy-Żeleński - jego autentyczność. To nie jest tylko rekonstrukcja dawnych obrzędów, lecz żywa kultura regionu, przekazywana z pokolenia na pokolenie przez ludzi, którzy są jej naturalnymi depozytariuszami. Tradycyjna muzyka, śpiew, taniec, gwara oraz naturalność wykonawców tworzą niezwykle emocjonalny i wiarygodny przekaz, poruszający zarówno mieszkańców regionu, jak i odbiorców z całej Polski i zagranicy.

                Po wybuchu II wojny światowej, w nocy z 6 na 7 marca 1941 roku, ks. Władysław Skierkowski został aresztowany przez Niemców i wywieziony do obozu w Działdowie. Tam, w wyniku nieludzkich warunków i wycieńczenia organizmu, zmarł 20 sierpnia 1941 roku. Mimo tragicznej śmierci duchownego, większość jego dorobku zdołano ocalić. Zebrane materiały trafiły do Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego we Wrocławiu, stanowiąc do dziś bezcenne źródło wiedzy o dziedzictwie kulturowym Kurpiowszczyzny.

                Wystawienie „Wesela na Kurpiach” w Teatrze Dramatycznym w Płocku 8 listopada 2026 r. – we współpracy z Towarzystwem Ochrony Dziedzictwa Kurpiowszczyzny im. Adama Chętnika z Myszyńca i Towarzystwem Naukowym Płockim – w 140. rocznicę urodzin oraz 85. rocznicę śmierci ks. Władysława Skierkowskiego, to również nawiązanie do chlubnej karty w historii naszych instytucji.

Wykonawcy spektaklu „Wesele na Kurpiach”

                Oprawa sceniczna spektaklu łączy warsztat teatralny z autentycznym, żywym folklorem kurpiowskim. Na scenie spotykają się przedstawiciele kilku pokoleń, tworząc poruszającą opowieść o rodzinie, wspólnocie, wierze chrześcijańskiej i tożsamości mieszkańców Kurpiowskiej Puszczy Zielonej.
                W spektaklu występuje ponad 40 artystów ludowych reprezentujących dwa wybitne zespoły, należące do najważniejszych reprezentantów folkloru kurpiowskiego w Polsce, laureatów licznych prestiżowych nagród i wyróżnień:

• Kurpiowski Zespół Folklorystyczny „Carniacy” z Czarni (działający nieprzerwanie od 1935 roku) pod kierownictwem Witolda Kuczyńskiego,
• Zespół Folklorystyczny „Kurpiowszczyzna” z Myszyńca (popularyzujący kulturę Kurpi od ponad 50 lat) pod kierownictwem Zdzisława Ścibeka.

                Wspólnej oprawie muzycznej towarzyszyć będą połączone kapele obu zespołów. Całość powstała we współpracy z Towarzystwem Ochrony Dziedzictwa Kurpiowszczyzny.

Honorowy Patronat nad tym wydarzeniem sprawują:

Marszałek Województwa Mazowieckiego Adam Struzik.

Towarzystwo Naukowe Płockie