Jak wyznaczyć realistyczny punkt rentowności Twojego projektu?

Punkt rentowności to jedna z tych liczb, które brzmią jak coś dla księgowych, a w rzeczywistości powinien znać ją każdy, kto zaczyna działalność. To moment, w którym przychody ze sprzedaży pokrywają wszystkie koszty - ani grosza straty, ani grosza zysku. Dopóki go nie przekroczysz, firma formalnie dokłada do interesu, niezależnie od tego, ile masz klientów czy jak dobrze wygląda twój produkt.

Czym jest punkt rentowności i dlaczego warto go znać, zanim ruszysz z biznesem?

Znajomość progu rentowności zmienia sposób podejmowania decyzji na starcie. Zamiast pytać „czy sprzedaję dużo", zaczynasz pytać „czy sprzedaję wystarczająco, żeby się to spinało". To rozróżnienie ma znaczenie już na etapie formalności - jeszcze przed tym, jak przejdziesz przez kroki związane z zakładaniem własnej firmy, warto mieć choćby wstępne wyliczenie, ile trzeba sprzedawać miesięcznie, żeby biznes się utrzymał.

Brak tej liczby to jeden z powodów, dla których niektóre firmy działają miesiącami w przekonaniu, że „idzie nieźle", a w rzeczywistości tracą pieniądze - po prostu nikt nie sprawdził, gdzie faktycznie leży granica opłacalności.

Jakie dane musisz zebrać, zanim policzysz próg rentowności?

Zanim przejdziesz do samego wzoru, potrzebujesz trzech kategorii danych. Bez nich każde wyliczenie będzie tylko przybliżeniem.

Koszty stałe

To wydatki, które ponosisz niezależnie od liczby sprzedanych produktów czy usług - wynajem, abonamenty, składki, pensje, jeśli kogoś zatrudniasz. Suma tych kosztów w danym okresie (najczęściej miesiącu) to punkt wyjścia do dalszych obliczeń.

Koszty zmienne

Koszty zmienne rosną wraz ze sprzedażą - materiały do produkcji, prowizje, koszty wysyłki. Kluczowe jest liczenie ich na jednostkę: ile kosztuje wyprodukowanie lub dostarczenie jednej sztuki produktu albo zrealizowanie jednej usługi.

Marża i cena sprzedaży

Marża jednostkowa to różnica między ceną sprzedaży a kosztem zmiennym przypadającym na jedną sprzedaną sztukę. To właśnie ta liczba pokazuje, ile z każdej sprzedaży realnie zostaje na pokrycie kosztów stałych.

Jak obliczyć punkt rentowności krok po kroku?

Sam wzór jest prostszy, niż mogłoby się wydawać. Punkt rentowności w jednostkach sprzedaży wylicza się, dzieląc sumę kosztów stałych przez marżę jednostkową:

Punkt rentowności (w sztukach) = koszty stałe ÷ marża na jednostce

Przykład: jeśli koszty stałe wynoszą 6000 zł miesięcznie, a marża na jednym produkcie to 60 zł, potrzebujesz sprzedać 100 sztuk miesięcznie, żeby wyjść na zero. Dopiero sprzedaż powyżej tej liczby zaczyna generować realny zysk.

Ten sam wzór można przeliczyć na przychód, mnożąc wynik przez cenę sprzedaży - to daje kwotę, jaką musisz uzyskać z obrotu, żeby pokryć wszystkie koszty.

Co zrobić, gdy wyliczony próg rentowności wydaje się nierealny?

Zdarza się, że po policzeniu progu rentowności okazuje się, że liczba sprzedaży potrzebna do wyjścia na zero jest wyższa, niż realistycznie da się osiągnąć w danej branży czy skali działania. To sygnał, żeby zweryfikować dane wejściowe, zanim porzucisz pomysł - często problemem nie jest sam koncept biznesowy, tylko struktura kosztów lub przyjęta cena.

Warto wtedy sprawdzić, czy któryś z kosztów stałych da się obniżyć, czy marża na produkcie może być wyższa, albo czy skala działania, którą zakładasz, w ogóle odpowiada modelowi biznesowemu. Czasem zamiana modelu na taki o niższych kosztach stałych - zamiast wynajmu lokalu praca zdalna, zamiast zatrudniania współpraca na zlecenie - obniża próg rentowności na tyle, że staje się on osiągalny. Jeśli dopiero szukasz kierunku, zestawienie sprawdzonych pomysłów na biznes pomoże porównać, które modele mają niższy próg wejścia i rentowności.

Jak punkt rentowności zmienia się wraz z rozwojem firmy?

Próg rentowności nie jest liczbą wyliczoną raz na zawsze. Zmienia się wraz z każdą decyzją, która wpływa na koszty stałe lub marżę - zatrudnienie nowej osoby podnosi koszty stałe i tym samym podnosi próg, natomiast negocjacja niższych stawek u dostawcy obniża koszty zmienne i obniża próg.

Jak zwraca uwagę Bartłomiej Jakubowski, trener przedsiębiorczości, wielu początkujących przedsiębiorców liczy punkt rentowności raz, na etapie planowania, i potem o nim zapomina - tymczasem to liczba, do której warto wracać przy każdej większej decyzji kosztowej, bo zmienia realny obraz tego, ile trzeba sprzedawać, żeby firma się utrzymała.

Jak często aktualizować obliczenia progu rentowności?

Dobrą praktyką jest przeliczanie punktu rentowności co kwartał albo po każdej istotnej zmianie w strukturze kosztów - nowej umowie najmu, zmianie cennika dostawców, podwyżce cen własnych produktów. Regularna aktualizacja pozwala zauważyć, czy firma zbliża się do progu, przekracza go z zapasem, czy wręcz przeciwnie - koszty rosną szybciej niż przychody, co wymaga reakcji, zanim sytuacja stanie się poważna.

Więcej materiałów o planowaniu finansów na start i w kolejnych etapach rozwoju firmy znajdziesz na https://idealnybiznes.pl - to dobre miejsce, żeby przejść przez temat rentowności w połączeniu z innymi elementami planu finansowego.

Autor: Bartłomiej Jakubowski - trener przedsiębiorczości, specjalista od szukania pomysłów na biznes.